Noel Baba Antalya'da Yasamisti


“Yilbasi” denince ilk aklimiza gelen seylerin basindadir Noel Baba. Yilbasi mîlat yani Hz. Isa’nin dogumudur. (Bu dogum gününü Katolik Hiristiyanlar 25 Araliktan 1 Ocaga kadar, Ortodox Hiristiyanlar da 1 Ocaktan 6 Ocak’a kadar kutlarlar) Lakin Hz. Isa gelmez akla. Noel Baba gelir. Ama neden? Kimdir bu Noel Baba?


YASAYAN EFSÂNE: NOEL BABA


Yasayan bir efsanedir Noel Baba. Gerçek ismi Aya Nikola. Ya da Amerikalilarin dedigi gibi Santa Clause. Var yani böyle biri. Tamamen gerçek. Hem de Antalyali. Patara’da dogmus ve Demre’de ölmüs bir papaz. Noel Baba ismi, dünya çapinda daha çok sevilmis ve Santa Claus isminin yerini almis. Noel, Hz. Isa’nin dogum günü. Noel Baba da, Noel gecesi hediyeler dagitan bir Hristiyan din adami. Noel aksami, Hz. Isa’nin dogumunu renklendirmek ve özellikle çocuklara sevdirmek maksadiyla hediyeler dagitirmis çocuklara ki, Hz. Isa’nin dogum günü 1 yil boyunca özlemle beklenen bir gün olsun. Ve amacinda da oldukça basarili oldugu ortada.

Hiristiyan ülkelerde, inanisa göre Noel Baba, beyaz saçli, kar gibi bembeyaz sakalli, sevimli, koca göbekli, tonton birisidir. Beyaz tüyleri olan ponpon islemeli kirmizi bir kiyafeti ve ponponlu bir kukuletasi vardir. Noel gecesi uçan geyiklerin çektigi kizagi ile uzaklardan, bulutlarin arasindan gelir ve ev ev dolasarak hediyeler dagitir. Evlere sömine bacasindan girerek çocuklara getirdigi hediyeleri, onlar uyurken süslenmis çam agacinin altina birakir ve ev halkina sezdirmeden sessizce çikip gider. Gülerken hep ho ho ho diye güler. Yilin geri kalan zamanlarini ise esi ve elfleri ile birlikte bir sonraki Noel için oyuncaklar hazirlayarak geçirir. Evinin yeri ülkelerin geleneklerine göre degisir. Kuzey Kutbu, Finlandiya’daki Korvatunturi, Isveç’teki Dalecarlia veya Grönland bunlardan bazilaridir. Hâlbuki Antalyalidir Noel Baba. Akdeniz’in ilik meltemli sahillerinde yasamistir hayati boyunca. Demek ki ölümünden sonra Kuzey Kutbunun soguk buzullarini tercih etmis.




Noel Baba’nin, havada uçan geyiklerin çektigi kizagiyla gelmesi, o koca göbegi ve sisman hâliyle daracik bacalardan geçerek evlere girmesi, bir gün içinde bütün çocuklara hediye getirebilecek kadar zamani olmasi ve özellikle o yasta o enerjiye sahip olmasi, O’nu sirli kapilar ardinda süper bir kahraman yapmaktadir. Bütün bunlar merakli çocuklara Noel Baba’nin gizemli dünyalardan gelen büyülü bir varlik olmasi ve sihir yapmasiyla açiklanir.


NOEL BABA’NIN HAYAT HIKÂYESI


Peki, Aya Nikola nasil Noel Baba oldu? Bu konuda anlatilan çok farkli hikâyeler var. En meshur 2 tanesini anlatayim. Lakin evvelâ kimdir Noel Baba?


Günümüzden 1700 yil kadar önce Akdeniz kiyilarinda, zengin bir sahil kenti olan Patara’da yine zengin bir âilenin sevimli bir evladi olur (MS 278). Ismini “Zafer Kazanan” mânâsinda “Nikola” koyarlar. Yani “Muzaffer”.


Akdeniz’in en uzun sahillerine sahip olan Patara, o zamanlar bir liman kentidir ve bu kentte bugday ticareti yapan zengin bir âilenin çocugu olan Nikola da refah ve mutluluk içinde büyümektedir.


Dînî meselelere oldukça meraklidir. Tüm çocuklar, çocuk parklarina giderken, O kiliseye gider. Daha çocuklugunda bile yasadigi bazi harikuladelikler ve kuvvetli inanci sebebiyle kerametler gösterdigine inanilir. Meselâ bir defasinda insâ hâlindeki bir kilisenin yikilmasiyla enkaz altinda kalan Nikola, annesi aglayip inlerken, üzerine yigilan koca koca taslarinin altindan sapasaglam çikmistir.


Lakin kisa bir zaman sonra ansizin anne ve babasi ölüverir. Daha çocuk yasta iken hem öksüz hem de yetim kalan Nikola, iyi bir din egitimi alarak rahip olur. Ve bundan sonra hayatini çocuklara ve denizcilere adar. Kendisine miras kalan büyük serveti ise, yoksul insanlara dagitmaya baslar. Ancak bunu yaparken kimligini dâima saklar.


Özellikle de Noel aksamlari, yoksullarin kapilarinin önüne gizlice altin, çerez ve oyuncaklardan olusan hediyeleri birakmis ve bu hadise uzun süre halk tarafindan anlasilamamistir. Zira bu hayrini kendisini gizlemek maksadiyla, gece 24:00 ten sonra gizli gizli yapar. Bir süre sonra halk, hediyeleri getirenin kim oldugunu merak etmeye baslar. Nihayet bir gece Noel Baba, hediye dagitirken gece bekçisi tarafindan fark edilir. Süphelenen bekçi Noel Baba’yi yakalar ve basligini çikarinca Aziz Nikola oldugunu görür. Bu hadiseden sonra herkes Aziz Nikola’yi, Noel geceleri hediye dagittigi için “NOEL BABA” olarak tanimlamistir. Nihayet hayâlî bir kahramana dönüsür ve efsânelesir Noel Baba. Bu birinci hikayemiz. Bilinen en meshur yardim hikâyesi ise, 3 kizi olan bir babayla arasinda geçenlerdir.

 

BACADAN GELEN HEDIYELER

 

O dönemlerde su an Yunanistan’da oldugu gibi, evlenirken kiz tarafinin dâmâda baslik parasi vermesi ve tüm dügün masraflarini karsilamasi âdettir. Bu sirada Patara’da bir zamanlar çok zengin olan bir sahis fakirlesmis ve kizlarinin çeyizini yapamayacak duruma gelmistir. Bu sebeple 3 kizi olan yoksul baba, parasizliktan bir türlü kizlarini evlendirememektedir. Kizlar bu duruma çok üzülürler, lâkin ellerinden bir sey gelmez. 

Yine bir Noel aksami hediyelerini dagitirken, evin içinden gelen konusmalara kulak misafiri olan Aya Nikola, onlara yardim etmek ister ve onlar uykudayken büyük kizin açik olan penceresinden 1 kese altin atar. Sabah olup da keseyi bulunca altin bulmus gibi sevinen baba, ilk kizini evlendirir.

 

Daha sonra ortanca ve küçük kizin çeyiz masraflarini da karsilamak isteyen Aziz Nikola, kizlarin evine geldiginde pencereleri kapali oldugu için altin dolu keseyi sömine bacasindan atar. Iste Noel Baba’nin yilbasinda kapi dururken bacadan gelip de hediye getirmesinin sebebi budur. Ikonalarda ve resimlerde Aziz Nikola’nin üç altin top ile resmedilmesi ise bu üç kizi temsîl eder. 

 

Bu hadisenin ortaya çikmasindan sonra, o yörede gizlice yapilan birçok yardimin aslinda Aziz Nikola tarafindan yapildigi anlasilir. Nikola’nin ölümünden sonra da yöre halki birbirlerine gizlice hediye vermeye baslarlar ve böylece bir Noel gelenegi ortaya çikar.


DENIZCILERIN KURTARICISI


Noel Baba’nin, daha dogrusu Aya Nikola’nin Hristiyan inancinda denizcilerin de kurtaricisi oldugu kabul edilmesi ise su hâdiseye dayanir:


Haci olmak maksadiyla deniz yoluyla Kudüs’e giden Aziz Nikola’nin, Hac dönüsünde bindigi gemi siddetli bir firtinaya yakalanir. Aziz Nikola diz çöker ve kurtulmalari için Tanriya yalvarmaya, dua etmeye baslar. Bu sirada firtina diner ve gemi batmaktan kurtulur. O günden sonra Aziz Nikola, denizcilerin de koruyucu azizi kabul edilmistir.



 

Aziz Nikola, Hac dönüsü Patara’nin komsu kenti Myra’ya göç eder. MS. 325 senesinde ise Hristiyanlik dinindeki problemleri çözmek için yapilan 7 konsilden ilki olan Iznik konsiline, Myra Baspsikoposu olarak katilmistir.


Ashab-i Kehf’in de yasadigi dönemde imparator olan Diocletianus ve Licinius zamaninda, birçok Hristiyan gibi, Aziz Nikola da bir ara hapsedilmisti.

 

 


Aya Nikola Kilisesi ( Aya Nikolanin yani Noel Babanin Mezari bu sütunlarin ortasindaydi )


NOEL BABA’NIN MEZARI ANTALYA’DAKI BU KILISEDE IDI


Hayirseverligiyle taninan, Denizcilerin ve çocuklarin koruyucusu olduguna inanilan Aya Nikola, 6 Aralik 343 te 65 yasinda Demre’de vefat eder. Myralilar, Mezarinin yanina O’nun adi verilen bir de kilise insâ ederler. Su an, kilisenin bahçesine girer girmez sol tarafta Aya Nikola’nin heykelini görebilirsiniz. Bahçe kapisinin önünde ise turistlere dâimâ, küçük, renkli, üzerinde Noel Baba resimleri olan kesecikler içinde Noel Baba’nin kutsal sayilan mezar topragi satan isportacilar var.



Aya Nikola ve çocuklar Demredeki Aya Nikola Kilisesi bahçesinde


 


NOEL BABA’NIN KEMIKLERI ÇALINIYOR


MS. 5. yy dan itibaren Noel Baba’nin mezari Hiristiyanlar tarafindan her sene ziyaret edilmeye baslanmistir. Bunu gören Italyan korsanlar, Haçli seferleri sirasinda 20 Nisan 1087 de, Noel Baba’nin kemiklerini çalmak için Demre’deki lahdini kirip, bazi kemikleri alarak Italya’nin Bari kentine götürmüsler ve yaptiklari Bazilikaya gömmüslerdir.


Su an Antalya Müzesi’nde sergilenen bir kutunun üstünde Noel Baba’nin resmi var. Içinde de kemikleri. Bu kutu, bir Italyan kadin tarafindan 1925 senesinde Bari’den getirilmisti. 1087 senesinde Italyan korsanlar tarafindan Demre’den çalinan 5 kemik, Bari’de sergilendigi 838 yil boyunca hac için pek çok Hiristiyan’in Italya’nin bu kentini ziyaretine sebep olmustu.



 

Kilisedeki 2 lahitten akarthus yapraklariyla süslü Roma devri lahdinin Aziz Nikola’ya ait oldugu kabul edilir. Hatta Aziz Nikola’nin, denizcilerin de azizi ve koruyucusu olduguna inanildigi için lahdin üzeri balik pulu ve istiridye kabugu desenleriyle süslenmistir.


Bizans döneminde Imparator 1. Justinianus, altin ve gümüs islemeli esyalardan olusan bir hazineyi Demre’deki kiliseye bagislamisti. Yüz yil sonra kiliseye saldiran Araplar, hazineyi ele geçirdiler. Lâkin bu hazineyle kaçamayacaklarini anlayinca, sonradan geri dönüp alma niyetiyle, hazineyi gizli bir yere gömdüler. Yillar sonra 1965 senesinde Hürri Nine adli bir çoban, hazineyi buldu. Ama bu defa da Aziz Nicholas Kilisesi’nin hazinesi tarihi eser kaçakçilarinin eline geçti.


SÂHIL KILISELERININ HEPSININ ISMI AYNI: AYA NIKOLA


Su an Dünya üzerinde denizcilerin ve çocuklarin koruyucu azizi kabul edilen Noel Baba’ya adanmis 2.000 e yakin kilise bulunmaktadir. Denizcilerin de koruyucusu sayilmasi hasebiyle, deniz kenarinda ne kadar kilise varsa hemen hepsinin adi Aya Nikola Kilisesi’dir.


MAHMUT SAMI SIMSEK

21 12 2018

www.sosyalokulu.com